Tag: ubezpieczenie społeczne

  • Jak otworzyć Personal Tax Account i dlaczego warto to zrobić?

    Jak otworzyć Personal Tax Account i dlaczego warto to zrobić?

    Wydaje mi się, że całkiem spora grupa Polaków mieszkających w UK nie wie o Personal Tax Account. Jest to specjalne konto, które umożliwia sprawdzenie własnej sytuacji podatkowej oraz dostępu do niektórych świadczeń. Postanowiłem napisać dzisiaj krótki artykuł, aby zachęcić naszych czytelników do uruchomienia tego konta. Zdaję sobie sprawę, że kwestie podatków i zasiłków nie należą do interesujących, ale wiedza na ten temat może nam pomóc w poprawieniu naszej sytuacji finansowej. W dzisiejszym wpisie dowiesz się, czym jest Personal tax account, jak otworzyć to konto i dlaczego warto to zrobić.

    Czym jest personal tax account?

    Podzielę go na dwie części, w pierwszej opiszę jakie kroki musimy podjąć, aby otworzyć to konto, w drugim, dlaczego warto to zrobić.

    Jak otworzyć Personal tax account?

    Mam pewien kłopot z dobrym opisaniem tego procesu, ponieważ już kilka lat utworzyłem to konto i nie mogę zaprezentować wszystkich kroków. Postaram się jednak przekazać jak najwięcej informacji.

    Aby utworzyć konto, musimy odwiedzić stronę: Personal tax account: sign in or set up i kliknąć zielony przycisk Start now.

    Jak otworzyć Personal tax account

    Po kliknięciu zielonego przycisku, system poprosi nas o zalogowanie się poprzez Government Gateway User ID. Jeśli miałeś/aś wcześniej styczność z jakimikolwiek usługami rządowymi dostarczanymi on-line, prawdopodobnie masz już ten login. Jeżeli nie, najpierw będzie trzeba założyć konto Government Gateway. Wtedy należy kliknąć „Create sign in details” i podać odpowiednie dane, takie jak imię, nazwisko, Email oraz numer telefonu. Dopiero po tym, po uzyskaniu Government Gateway User ID i hasła, należy się za ich pomocą zalogować do Personal Tax Account. Wtedy będziemy musieli przejść pewien proces weryfikacji – podać swój National Insurance Number oraz załączyć zdjęcie dowodu lub prawa jazdy. Jako ciekawostkę mogę dodać, że tutaj to właśnie numer NIN gra kluczową rolę. Dzięki temu, że konto Government Gateway jest z nim połączone, system po stworzeniu konta od razu będzie miał dostęp do informacji o twoich podatkach.

    Create sign in details

    Może się zdarzyć, że system będzie wymagał dodatkowej weryfikacji za pomocą danych z payslipów lub numery PAYE, ale jest to raczej rzadkość. W większości przypadków procedura powinna zamknąć się na podaniu National Insurance Number i potwierdzeniu tożsamości.

    W tym miejscu warto wspomnieć, że rząd UK zapowiedział, że do 2026 roku chce zintegrować wszystkie usługi publiczne online z GOV.UK One Login. Jest to już po części działający system, który będzie umożliwiał logowanie się do wszystkich systemów rządowych, w tym Personal Tax Account za pomocą jednego loginu. Government ID ma z czasem zupełnie zniknąć za sprawą One Login, więc prawdopodobnie niedługo do PTA również będzie można się logować przez właśnie ten system.

    Dlaczego warto mieć Personal tax account?

    Jeżeli udało nam się uruchomić konto, to po zalogowaniu będziemy mieli dostęp do wielu ważnych informacji. Znajdują się one w panelu głównym (Account home).

    Account home

    Jak widać, możemy sprawdzić, jak wygląda nasza sytuacja jeśli chodzi o różnego rodzaju świadczenia (Child Benefit, Marriage Allowance) oraz ulgi podatkowe (jeśli jakieś nam przysługują). Jeśli jesteśmy zobowiązani do rozliczania się z podatków, np. mamy dodatkowy dochód, albo prowadzimy działalność gospodarczą, możemy również rozpocząć ten proces z panelu głównego (link Complete your tax return). Możemy sprawdzić jakie podatki zapłaciliśmy w poprzednich latach i czy nie musimy dokonać jakiejś nowej wpłaty. W jednym miejscu są również do pobrania wszystkie formularze potrzebne do składania deklaracji podatkowych i wniosków.

    Chyba najbardziej interesujące informacje są w sekcjach National Insurance oraz Pension. Możemy upewnić się na przykład, że w każdym roku odprowadziliśmy właściwe składki National Insurance, czyli że lata te będą wliczone do naszej emerytury (View gaps in your record). Możemy sprawdzić również, kiedy otrzymamy państwową emeryturę i jakiej będzie ona wysokości. W moim wypadku będzie to 67 rok życia, kiedy otrzymam kwotę £168.60 tygodniowo. Wiedząc o tym, jeżeli nie chcę pracować do 67 roku życia, powinienem pomyśleć o jakiejś dodatkowej, prywatnej emeryturze (niektórzy czytelnicy mają emerytury pracownicze, ja prowadząc firmę jednosobową, muszę sam o to zadbać).

    State pension summary

    Niewykluczone, że w kolejnych miesiącach i latach będziemy mieli dostęp do większej liczby usług i informacji. Rząd pracuje, zdaje się, nad nowymi rozwiązaniami. Reasumując, wydaje mi się, że uruchomienie tego rachunku i sprawdzanie przynajmniej raz w roku co się z nim dzieje, jest dobrym pomysłem, ponieważ uzyskujemy w ten sposób więcej informacji o naszej sytuacji i możemy podjąć lepsze decyzje.

    To właściwe wszystko tym razem. Mam nadzieję, że ten wpis jest wartościowy i zachęcił Was do zainteresowania się swoją sytuacją finansową. Jak zawsze zachęcam do komentowania wpisu i zadawania pytań.

  • Składki National Insurance Contributions w roku podatkowym 2025/2026 – Wszystko, co musisz wiedzieć

    Składki National Insurance Contributions w roku podatkowym 2025/2026 – Wszystko, co musisz wiedzieć

    Wszystkie osoby pracujące w Wielkiej Brytanii powinny być zaznajomione ze składkami, jakimi są National Insurance Contributions (NIC). Wraz z podatkiem dochodowym, jest to jedna z najważniejszych opłat, którą można porównać do polskiej składki ZUS. Są to składki na ubezpieczenie społeczne, przeznaczane na finansowanie państwowych świadczeń, takich jak emerytura państwowa, zasiłek chorobowy lub zasiłek macierzyński. Składki NIC są opłacane przez wszystkich pracujących, których dochód roczny przekracza próg zwolnienia z opłaty, który w roku podatkowym 2025/2026 wynosi £12,570. Wyjątkiem są emeryci, którzy przekroczyli State Pension Age, czyli 66 lat.

    Klasy National Insurance Contributions

    Składki NIC są podzielone na różne rodzaje, które określają, kto i w jaki sposób musi je opłacać. Zanim jednak omówimy poszczególne klasy, warto wyjaśnić, czym jest National Insurance Record. Inaczej mówiąc, jest to historia wpłat na ubezpieczenie społeczne, która decyduje o prawie danej osoby do emerytury państwowej i innych świadczeń. Przykładowo, aby otrzymać pełną emeryturę państwową, należy mieć 35 lat składkowych, a minimalna liczba lat składkowych do otrzymania jakiejkolwiek emerytury to 10. Z różnych powodów w rekordzie składkowym mogą pojawiać się luki. Na szczęście, aby je uzupełnić powstała trzecia klasa składek, którą opiszemy w dalszej części artykułu.

    Swój National Insurance record można sprawdzić na stronie rządowej używając Government Gateway ID.

    Class 1 NIC

    Pierwsza klasa składek National Insurance Contributions dotyczy pracodawców i ich pracowników zatrudnionych na umowę. Muszą ją opłacać obie strony, co oznacza, że NIC z pensji pracownika opłaca najpierw pracodawca, później zaś sam pracownik. Do końca roku podatkowego 2024/2025 stawka NIC dla pracodawcy wynosi 13,8%, a w kwietniu 2025 wzrośnie do 15%, jak podaje strona parlamentu UK. Próg, powyżej którego firma będzie musiała zapłacić składkę NIC od pensji pracownika, to aktualnie £9,100, jednak po zmianach wyniesie £5,000, co oznacza wyższe koszty zatrudnienia dla niektórych pracodawców.

    Tak jak wcześniej wspomniano, Class 1 NIC będzie musiał zapłacić również pracownik. Stawki wówczas prezentują się w następujący sposób:

    Część dochodu (tygodniowo)stawka NIC
    £242 do £9678%
    Ponad £9672%
    Poniżej £242 nie trzeba płacić składki National Insurance.

    National Insurance Contributions, podobnie jak Income Tax, są odprowadzane automatycznie przez system PAYE. Aby upewnić się, że są odprowadzane w sposób prawidłowy, należy zalogować się na konto HMRC online i sprawdzić National Insurance record.

    Class 2 i 4 NIC

    Klasa druga i czwarta są przeznaczone dla osób samozatrudnionych. Tutaj sytuacja jest nieco bardziej skomplikowana, ponieważ Class 2 NIC, w przypadku dochodu rocznego pomiędzy £6,725 a £12,570 są automatycznie uznawane za opłacone. Oznacza to, że nie trzeba ich opłacać, ale National Insurance Record jest nadal chroniony i nie powstają w nim luki. Jeśli jednak roczny dochód nie przekracza £6,725, można płacić składki National Insurance Contributions Class 2 dobrowolnie, co często jest zalecane, aby uniknąć luk w swoim rekordzie składkowym. Wynoszą one £3.45 tygodniowo. Osób samozatrudnionych z rocznymi dochodami powyżej £12,570 dotyczą tylko składki klasy czwartej.

    Class 4 NIC są przeznaczone dla osób samozatrudnionych, których roczny dochód wynosi więcej niż £12,570. Muszą oni wtedy opłacać składki według następujących stawek:

    Część dochodu Stawka NIC
    £12,570 do £50,2706%
    Powyżej £50,2702%
    Osoby samozatrudnione rozliczają się ze składek Class 2 i 4 NIC w ramach corocznego Self Assessment.

    Class 3 NIC

    Klasa trzecia składek ubezpieczeniowych w UK jest przeznaczona dla osób, które chcą uzupełnić luki w swoim rekordzie składkowym. Luki pojawiają się, gdy przez pewien okres nie były opłacane składki National Insurance Contributions. Powody mogą być najróżniejsze – długi pobyt za granicą, opieka nad dziećmi lub osobami starszymi albo po prostu brak zatrudnienia. Na szczęście istnieje możliwość uzupełnienia brakujących składek Class 3 NIC, ale należy to zrobić w określonym terminie. W tym celu trzeba skontaktować się z HMRC, aby ustalić sposób zapłaty i upewnić się, że w danym przypadku opłacenie zaległych składek jest jeszcze możliwe. Zazwyczaj jest pozwolenie na opłatę zaległości z 6 lat wstecz, rzadziej ten okres może być wydłużony do 10 lat. Warto więc mieć swój National Insurance record na uwadze i pamiętać o opłacaniu składek na czas. Class 3 NIC wynoszą £17.45 tygodniowo.

    Obowiązkowość opłacania składek National Insurance Contributions

    Warto wiedzieć, że składki NIC są zaliczane do obowiązku podatkowego, co oznacza że trzeba je płacić w następujących sytuacjach:

    • Jest się zatrudnionym na umowie o pracę;
    • Jest się samozatrudnionym;
    • Zatrudnia się pracowników (należy opłacać NIC z ich wynagrodzenia).

    Jednak istnieją również sytuacje, w których opłacanie składek nie jest obowiązkowe, ale pojawiają się luki w rekordzie składkowym, które powinno się uzupełnić, jeśli chce się korzystać z zasiłków państwowych. Takie sytuacje występują kiedy:

    • Roczny dochód danej osoby nie przekracza £6,725;
    • Osoba nie pracuje (np. studiuje, opiekuje się dzieckiem lub przebywa za granicą).

    Jakie korzyści daje opłacanie składek National Insurance Contributions?

    Opłacanie składek NIC i rozwijanie swojego rekordu składkowego niesie za sobą wiele korzyści. Poniżej przedstawimy najważniejsze z nich.

    Emerytura Państwowa (State Pension)

    Jest to najważniejsza korzyść z opłacania składek National Insurance Contributions. Aby otrzymać minimalną emeryturę, potrzeba co najmniej 10 lat składkowych. Wysokość emerytury będzie wzrastała proporcjonalnie do ilości lat składkowych. Przykładowo, za 20 lat składkowych, emerytura będzie wynosiła 20/35 pełnej wartości (Aby otrzymać pełną emeryturę potrzeba 35 lat składkowych).

    W 2024 roku pełna emerytura wyniosła £203.85 tygodniowo, czyli £10,600 rocznie.

    Zasiłek dla bezrobotnych (Jobseeker’s Allowance)

    O taki zasiłek można się ubiegać w sytuacji utraty zatrudnienia, jeśli ma się opłacone 2 lata składkowe w ciągu ostatnich 3 lat. Taki zasiłek wynosi £71,70 dla osób w wieku do 24 lat i £90,50 dla w wieku 25 lat lub starszych. Warto wiedzieć, że zasiłek JSA można połączyć z Universal Credit, jednak ten będzie wtedy zmniejszony, z powodu traktowania JSA jako dochód.

    Zasiłek chorobowy (Statuatory Sick Pay)

    Do zasiłku chorobowego kwalifikują się osoby, które:

    • Opłacają Class 1 NIC;
    • Zarabiają co najmniej £123 tygodniowo.

    SSP jest wypłacane w wysokości £116.75 tygodniowo, przez maksymalnie 28 tygodni.

    Osoby samozatrudnione, opłacające Class 2 lub 4 NIC, które zachorowały, mogą ubiegać się o Employment and Support Allowance (ESA).

    Zasiłek macierzyński i ojcowski (Maternity & Paternity Allowance)

    W przypadku urodzenia dziecka, rodzic może ubiegać się o takie zasiłki jeśli:

    • Pracował u jednego pracodawcy przez ostatnie 26 tygodni przed porodem;
    • Zarabiaj co najmniej £123 tygodniowo;
    • Opłacał składki klasy drugiej lub czwartej przez 13 z ostatnich 66 tygodni (tyczy się samozatrudnionych kobiet).

    Zasiłek dla opiekunów (Carer’s Allowance)

    Osoby, które opiekują się osobą niepełnosprawną przez co najmniej 35 godzin w tygodniu, mogą otrzymać Carer’s Allowance wynoszący £81.90 tygodniowo.

    National Insurance Credits

    W większości powyższych zasiłków, oprócz wsparcia finansowego, osobom pobierającym przyznawane są również kredyty składkowe, które pozwalają uzupełnić luki w rekordzie składkowym bez opłacania składek. NI Credits są w większości przyznawane automatycznie. Fakt otrzymywania kredytów składkowych podwaja korzyści wynikające z wcześniejszego opłacania składek National Insurance Contributions i pokazuje przychylność brytyjskiego systemu prawnego wobec osób znajdujących się w trudnych sytuacjach życiowych.