Jak stworzyć pozytywny nawyk?

Odbiegamy dzisiaj od tematyki finansowej i przyjrzymy się nawykom oraz różnym sposobom na ich stworzenia nawyków.

Zdjęcie ze szczęśliwym mężczyzną

Być może to odrobinę zaskakujący temat, ale już wyjaśniam, o co chodzi. Nasze działania, przyzwyczajenia i nawyki mają bardzo duży wpływ na nasze życie i na to, co w naszym życiu osiągamy. Nasze działania wpływają na stan naszych finansów, ale determinują praktycznie wszystkie inne sfery naszego życia.

Niektóre z naszych działań mają charakter jednostkowy, ale większość czynności się powtarza i odbywa się mniej lub bardziej regularnie. Takie powtarzalne działania nazywamy nawykami. Mogą one mieć zarówno pozytywny wpływ na nasze życie (uprawianie sportu, oszczędzanie i inwestowanie pieniędzy, poznawanie nowych umiejętności, czytanie), jak i negatywny (niezdrowa dieta, nałogi)

Znając te fakty, możemy spróbować zmienić swoje życie poprzez wprowadzenie jakiej pozytywnej zmiany, nowego nawyku. Niestety w praktyce nie jest to łatwe. Wszyscy wiemy, że uprawianie sportu jest dobre dla zdrowia, ale niewiele osób ma nawyk regularnego jego uprawiania. Są dziesiątki rzeczy, które powinniśmy robić, ale których nie robimy. I przeciwnie, robimy wiele rzeczy, których nie powinniśmy robić, mamy złe, niekorzystnie wpływające na nas nawyki.

W tym wpisie postaram się podpowiedzieć Ci, co możesz zrobić, aby zwiększyć swoje szanse na wprowadzenie pozytywnej zmiany w życiu i jak pozbyć się negatywnych przyzwyczajeń. Wskazówki te nie załatwią całej sprawy, nadal trzeba będzie podjąć wysiłek i ciężko pracować, ale być może dzięki nim, będzie Ci odrobinę łatwiej odnieść sukces. Bez względu, jaki stawiasz sobie cele (lepsza dieta, picie większej ilości wody, czytanie książek, programowanie, ćwiczenia, nauka języków obcych, spędzanie większej ilości czasu z rodziną, zerwanie z social media, ograniczenie używek) informacje, te mogą Ci pomóc i przyczynić się do Twojego sukcesu.

Powiem szczerze, że sam mam z tym problem. W ostatnich miesiącach i latach próbowałem wielokrotnie rozpoczynać bardziej systematycznie działania, ale rzadko mi się to udawało. Próbowałem systematycznie czytać, biegać, ćwiczyć rano jogę, pomagać swoim dzieciom w nauce, uczyć się francuskiego. W każdym z tych wypadków po kilku dniach czy tygodniach działań rezygnowałem i nie udało mi się stworzyć pozytywnego nawyku. Czasami podejmowałem dalsze próby, czasami zupełnie rezygnowałem 🙁

Po tych niepowodzeniach postanowiłem poznać więcej informacji na ten temat i zaatakować problem z innej strony, podejść do niego z psychologicznego punktu widzenia. Nie mogę powiedzieć, że zupełnie mi się udało, ale wyraźnie widzę, że robię postępy i idę w dobrym kierunku. Poniżej kilka pomysłów, które mi w tym pomagają.

Co to jest nawyk i ile czasu potrzeba na stworzenie nowego nawyku?

Zanim poznamy sposoby na stworzenie pozytywnego nawyku, wyjaśnijmy raz jeszcze, co to jest. Nawyk to czynność, którą powtarzamy z pewną regularnością i która nie wymaga od nas uwagi, odbywa się ‚automatycznie’. Jechałeś może kiedyś samochodem i po przybyciu do celu nie wiedziałeś dokładnie jak to się stało? Taka sytuacja ma miejsce, ponieważ masz wyrobiony nawyk jeżdżenia samochodem. Zmieniasz biegi, włączasz kierunkowskazy i wykonujesz masę innych czynności w czasie jazdy bez poświęcania im nadmiernej uwagi. Możesz w tym samy czasie rozmawiać z inną osobą, słuchać radia albo skupiać się na zupełnie innych rzeczach (myślisz np. o pracy, problemach, rzeczach, które masz do zrobienia).

Kilka innych przykładów. Poranne mycie zębów. Nie musisz się do niego zmuszać, wiesz, że jest to ważne i ponieważ wykonałeś tę czynność tysiące razy codziennie rano niemal bezwiednie sięgasz po szczoteczkę do zębów. Podobnie jest z piciem kawy i palenie papierosów. Dla wielu osób stało się to swoistym rytuałem i te dwie czynności zawsze idą w parze.

Mam nadzieję, że rozumiesz już, czym jest nawyk. Odpowiedzmy sobie teraz na pytanie ile czasu potrzeba, aby jakiś nawyk wykształcić. Zależy od wielu czynników, ale psychologiczne badanie How are habits formed: Modelling habit formation in the real world sugeruje, że po około 2 miesiącach (dokładnie 66 dniach) niektóre czynności zaczynają być wykonywane automatycznie i stają się nawykami. Innymi słowy, jeżeli będziemy wykonywać coś niemal codziennie przez dwa miesiące, to czynność ta stanie się naszym nawykiem. Właśnie o coś takiego nam chodzi, chcemy wprowadzić do swojego życia pozytywną czynność i realizować ją automatycznie, bez większego wysiłku.

Jak stworzyć pozytywny nawyk?

Łatwy dostęp

gitara

Pierwszy sposób polega na zwiększeniu dostępności do danej czynności. Powiedzmy, że chcemy co drugi dzień biegać. Dzień wcześniej, powinniśmy przygotować się do zaplanowanego biegu, sprawdzając np. czy nasze treningowe ubranie jest kompletne (mamy wszystkie elementy, ubranie jest czyste). Możemy również położyć buty do biegania w dobrze widocznym miejscu, aby już rano następnego dnia przypomnieć sobie, że tego dnia mamy trening.

Jeśli chcemy grać na jakimś instrumencie, powinien on być również bardzo łatwo dostępny, np. leżeć w naszym salonie. Wystarczy, że po niego sięgniemy, aby zacząć naukę.

Jeżeli nie wykonamy przygotowań, musimy w danym dniu podjąć dodatkowy wysiłek, aby wykonać daną czynność. Wracając do przykładów, może okazać się, że nie możemy znaleźć naszych spodni do biegania, albo, że instrument jest w innym pokoju, jego baterie się wyczerpały, albo musimy go dopiero nastroić i że stracimy na to kolejne minuty.

Te niewielkie z pozoru problemy, ten ekstra wysiłek, który musimy podjąć, aby w ogóle zacząć czynność, może nas zniechęcić i spowodować, że zrezygnujemy.

Ten sposób doskonale działa również w sytuacji, w której chcemy się pozbyć nałogu (utrudniamy wtedy wykonanie czynności). Jeżeli mamy problem z kontrolowaniem jedzenia słodyczy, będąc w supermarkecie, kupmy ich mniej niż zazwyczaj. Następnego dnia w domu, gdy zachce nam się czegoś słodkiego, okaże się, że niczego już nie mamy. Najprawdopodobniej nie będzie nam się chciało iść do sklepu, aby kupić słodycze i w rezultacie ich nie zjemy.

Kilka lat temu rząd Wielkiej Brytanii zakazał palenia tytoniu wewnątrz wszystkich publicznych budynków. Palacze od tej pory muszą wychodzić na zewnątrz. Wszyscy znamy brytyjską pogodę 🙂 Palenie na zewnątrz jest dla wielu osób nieprzyjemne, ponieważ często pada deszcz, jest zimno i ciemno. Ta zmiana w prawie spowodowała, że tysiące Brytyjczyków rzuciło palenie 🙂

Resumując, jeżeli chcesz coś robić, postaraj się przygotować i maksymalnie ułatwić dostęp do czynności. Jeśli chcesz wyeliminować jakąś czynność, wprowadź barierę i maksymalnie utrudnij jej wykonywanie.

Łańcuszek

W tym sposobie chodzi o to, aby każdy sukces (powtórkę danej czynności) zaznaczać sobie w jakiś sposób i starać się nie złamać tworzonego łańcuszka. Możemy w tym celu użyć zwykłego kalendarza i po wykonaniu czynności zaznaczyć dany dzień zielonym kolorem. Następnego dnia, jeśli nam się uda, będziemy mieli już dwa dni zaznaczone na zielony. Jeśli wytrwamy, w ciągu kolejnych dni powstanie łańcuszek i będzie nam odrobinę trudniej przerwać dobrą passę.

Jeśli zdarzy nam się jakaś wpadka, to nic wielkiego się nie dzieje. Zaznaczmy dany dzień na czerwono i rozpocznijmy kolejny zielony łańcuszek dnia następnego. Pamiętamy, że mniej więcej po dwóch miesiącach czynność stanie się naszym stałym nawykiem i nie będziemy musieli się do niej zmuszać.

Aby tworzyć łańcuszki, możemy korzystać z kalendarza, ale również z mobilnych aplikacji w telefonie. Mogą one również wysyłać przypomnienia, że mamy wykonać daną czynność.

Bat

Dobrym sposobem na osiągnięcie sukcesu jest stworzenie sytuacji, która z zewnątrz przymusi nas do wykonywania danej czynności. Jest tutaj kilka możliwości. Ucząc się języka obcego, możemy zapisać się na jakiś stacjonarny kurs. Jeśli to uczynimy, to ciężej nam będzie nie pójść na zajęcia. Nie będziemy chcieć zawieść nauczyciela i innych uczących się, zawieść swojej rodziny (czemu nie jesteś na kursie?) czy stracić pieniędzy. Aby się przymusić, możemy też zadeklarować swojej rodzinie i znajomym, że zamierzamy coś osiągnąć. Będzie nam zwyczajnie wstyd, jeśli poniesiemy porażkę i włożymy więcej pracy, aby jej uniknąć.

Są to tylko przykłady, niekoniecznie dobre dla twojej sytuacji. Zastanów się, być skuteczne w twoim wypadku i korzystaj z takiej zewnętrznej motywacji. W sytuacji kryzysu, gdy wewnętrzna motywacja się wyczerpie, zewnętrzna motywacja nadal będzie działać i pomoże wyjść z dołka.

Baby steps

nogi dziecka

Załóżmy, że wstajesz rano o godzinie 8 i chcesz wykształcić nawyk wczesnego wstawania, powiedzmy o 6 rano. Jeżeli postanowisz, że jutro wstaniesz o 6, to być może uda ci się, ale w kolejnych dniach będzie ci naprawdę ciężko wytrwać. Ta zmiana jest zwyczajnie zbyt duża i wczesne wstawanie będzie zbyt dużym szokiem dla systemu. Inny przykład. Słodzisz swoją herbatę trzema łyżeczkami cukru i chcesz ograniczyć spożycie cukru. Rezygnujesz z niego zupełnie cukier i pijesz niesłodzoną herbatę. Herbata zupełnie Ci nie smakuje, walczysz kilka dni, ale ulegasz i zaczynasz ponownie ją słodzić. Słyszałeś o efekcie jojo? Działa to dokładnie na tej samej zasadzie.

Możesz jednak postępować bardziej inteligentnie, wprowadzając tzw. baby steps. Są to drobne, ale łatwe do wprowadzenia pozytywne zmiany, które powoli doprowadzą cię do założonego celu. Wróćmy do wcześniejszych przykładów. Zamiast o 6 rano, w pierwszym miesiącu wstajesz o 7:50. To tylko 10 minut wcześniej, na pewno da się to zrobić i prawdopodobnie nawet nie będziesz niewyspany. Zauważysz też od razu pozytyw w postaci dodatkowych 10 minut wolnego czasu rano. Po miesiącu znowu odejmiesz 10 minut i wstaniesz o 7:40. I tym razem, jest to bardzo delikatna zmiana, która przyniesie kolejną korzyść. Ten sukces cię zmobilizuje i w ciągu kolejnych miesięcy będziesz odejmować kolejne 10 minut by po roku wstawać o 6 rano.
Podobnie z redukcją cukru w herbacie. Wsyp 2 łyżeczki cukru zamiast trzech. Herbata nie będzie smakować tak jak wcześniej, ale ta zmiana nie będzie drastyczna. Po kilku tygodniach, gdy twój organizm przyzwyczai się do tej zmiany, wsyp tylko jedną łyżeczkę, a po kolejnym miesiącu przestań w ogóle słodzić herbatę. Czy herbata będzie smakować tak jak wcześniej? Nie, ale jej picie nadal będzie sprawiać ci przyjemność i zrealizujesz swój cel.


Mam nadzieję, że te informacje okażą się przydatne i pomogą Ci choćby odrobinę w stworzeniu pozytywnych nawyków i osiągnięciu zakładanych celów. Daj mi znać co o tym sądzisz w komentarzu. Napisz jakie masz cele i jak starasz się je realizować. Z pewnością informacje te pomogą innym czytelnikom bloga.

Komentarze są wyłączone.